Iedereen zal het wel herkennen, het gevoel van machteloosheid dat je bekruipt wanneer je de actualiteiten tot je neemt. Of het nu gaat om de landelijke politiek, de internationale politiek, oorlogen en ander geweld, of milieuproblematiek. Het lijkt of het, meer dan voorheen, overal en aan alle kanten rommelt, alsof er geen zekerheden meer zijn en alles aan het verschuiven is. Zekerheden die we dachten te hebben, lijken niet meer te bestaan. En in Nederland wonen we dan nog in een goede hoek van de wereld. Machteloosheid dus, een gevoel dat mij dagelijks bekruipt.
Het lijkt of het overal en aan alle kanten rommelt
Wat doen we met gevoelens van machteloosheid? Sommigen sluiten zich af, verdwijnen in hedonisme door zich alleen nog te richten op het plezierige dat het leven te bieden heeft, anderen schieten juist in de handeling, cijferen zich weg tijdens het organiseren van acties om slachtoffers van oorlog en geweld te kunnen helpen of om bewustwording te creëren van het wereldwijde klimaatprobleem.
De meesten doen wat ze kunnen of aankunnen
De meesten zitten daar ergens tussenin en doen wat ze kunnen of aankunnen. Veel mensen reageren in kleine kring, op persoonlijke wijze, bijvoorbeeld door te praten over onderwerpen die hen aangaan, door geld over te maken naar een goed doel, door andere mensen hun standpunten uit te leggen, door te demonstreren of door informatie te delen op de sociale media. Een ander reageert door na te denken, essays en boeken te lezen en weer een ander leest de ene roman na de andere, gaat naar de film en bezoekt tentoonstellingen, in de stille hoop dat machteloosheid plaatsmaakt voor schoonheid.
Weer een ander leest de ene roman na de andere, gaat naar de film en bezoekt tentoonstellingen
Kunstenaars hebben het geluk dat ze iets maken. Door iets te maken wat nooit eerder heeft bestaan, kan een kunstenaar een gevoel van machteloosheid omzetten naar iets positiefs en naar een werkelijkheid die is te bevatten en kan worden overdragen aan ‘het publiek’, dat vervolgens hopelijk hetzelfde ervaart. Het gaat niet om een manier van wegkijken. Kunst kan juist zorgen voor een nieuwe manier van kijken, beter misschien wel, of vanuit een ander perspectief. Kunst kan ons raken en daarmee ervoor zorgen dat we even onze machteloosheid kwijt zijn, even het gevoel hebben dat de wereld zo slecht nog niet is, dat we er iets mee kunnen, dat we werkelijk iets kunnen veranderen. En dan proberen we dat misschien wel.
De wereld duiden door haar te symboliseren
In die zin is één van de vele verrijkingen van kunst, in al zijn verschijningsvormen, dat het ons op de been houdt in een wereld die maar moeilijk op een andere manier is te duiden dan door haar te symboliseren.
Dutch 
English