Sinds 2016 werken Guda Koster & Frans van Tartwijk samen aan performances met sculpturale figuren, die meestal in de openbare ruimte plaatsvinden. De figuren zijn gemaakt van verschillende soorten textiel, hebben geen gezicht en reageren meestal niet op de mensen die ze op straat tegenkomen. De verbaasde voorbijgangers vragen zich misschien af wat de ware aard is van deze surrealistische verschijningen. Zijn het machines of performers? Zijn ze man of vrouw? Deze dubbelzinnigheid roept vragen op over identiteit, het bestaan en de grenzen tussen kunst en realiteit. In 2024 vertrokken Guda en Frans naar China voor een residency in Chengdu.
De A4 residency in Chengdu bestaat sinds 2011 en is ontstaan vanuit het A4 Museum. Ieder jaar worden er tussen de tien en twintig kunstenaars uitgenodigd. Er wordt gezorgd voor woon- en werkruimte, een materiaalbudget, een assistent en een vliegticket. In 2019 werden we uitgenodigd om naar Chengdu te komen, maar net toen kwam de pandemie en China ging op slot. Eind 2023 kwam er toch weer een mail of we niet nog geïnteresseerd waren om in 2024 te komen.
Zesentwintig jaar eerder hadden we al eens door China gereisd en ook toen waren we in Chengdu. We herinnerden ons de schots en scheve houten huizen en de rommelige markten van de stad nog goed, maar toen we begin juli uit de taxi stapten, bleek de residency zich te bevinden in Luxe Lakes: een gloednieuwe wijk, met luxe winkels en dure restaurants, waar aan alles gedacht is. De openbare ruimte, parken en het groen zijn perfect vormgegeven en uit in kunststof rotsen verborgen speakers is overal jazzy achtergrondmuziek te horen. Niet alleen in winkels, maar ook in straten en zelfs in parken murmelt de hele dag muziek.
Uit in kunststof rotsen verborgen speakers is overal jazzy achtergrondmuziek te horen
Na een dag maakten we kennis met onze assistenten Holly en Mina – die uitstekend Engels spraken – en met CaiCai, de vrouw die de residency leidt. We werden gekoppeld aan wat de residency ‘super agents’ noemt: mensen die ons de stad lieten zien en vertelden over het leven in Chengdu. Dat werden soms best openhartige gesprekken. Een man uit de buurt vertelde ons dat hij een prachtige woning had maar zich nog niet echt thuis voelde in Luxe Lakes. Hij was opgegroeid in het centrum en miste de reuring en de levendigheid van het Chengdu van zijn jeugd.
Holly en Mina namen ons al snel mee naar twee grote markten in het centrum, die ons meer deden denken aan het China van 1998: een enorme verzameling winkels met een eindeloze variatie aan producten. Na ons eerste bezoek zijn we nog vaak terug geweest. We vonden een winkel die allerlei soorten kunstgras en kunstmos verkocht. Het kunstmos zag er heel overtuigend uit en we kochten meteen een paar meter. Dat materiaal was de aanleiding voor het eerste werk dat we maakten. De Moss Music is een manshoge monoliet bedekt met kunstmos, die schijnbaar op eigen kracht door Luxe Lakes gleed. In de sculptuur zat een speaker verborgen waaruit een door Frans gemaakte muziektrack te horen was. Zodra de muziek ophield, stond de sculptuur stil, en daarna begon het weer opnieuw. De meeste voorbijgangers leken het werk niet direct als een kunstwerk te zien. Sommigen vonden het grappig, anderen gingen uitproberen of het een robot was, of luisteren naar waar de muziek vandaan kwam, maar het was ook een surrealistisch werk waarin architectuur, (kunstmatige)natuur, muziek en beweging samen kwamen.
Mina stelde ons voor aan de performancekunstenaar Zhou Bin. Zhou werkte al eens bij W139 in Amsterdam en is internationaal actief. Hij organiseert ieder jaar een symposium over performance en beheert een archief voor performancekunst. Hij vertelde dat er in Chengdu qua performances veel mogelijk is, en later was dat ook onze eigen ervaring. Het werk van Zhou is niet provocerend, maar wel radicaal. Er was een mooi werk dat bestond uit 365 delen, waarvoor hij iedere dag van het jaar een nieuwe performance maakte: vaak een handeling, gebaseerd op een eenvoudig en verrassend idee. Zhou had een expositie in het A4 museum, waar we ook bij de opening waren. Iemand grapte dat de meeste mensen op de opening performancekunstenaars waren, en dat kon best wel eens kloppen. Later ontmoetten we muzikanten en acteurs, en zagen we een fantastische DJ. Chengdu is een stad waar 22 miljoen mensen leven en alles wat wij grensverleggend en spannend vinden gebeurt er ook. Soms onder de radar, soms in alle openheid.
Alles wat wij grensverleggend en spannend vinden gebeurt er
Ons tweede werk, Wandering Spirits, was gemaakt van strengen knalgele en oranje kunstbloemen. De groteske hoofden halen de associaties met hippies – en India – die aan kunstbloemen kleven weer onderuit. Op een ritme van vijf stappen voorwaarts en drie stappen achterwaarts liepen de oranje en de gele figuur – als in een ritueel – door de stad.
Tijdens de tien weken die we in China waren maakten we vier performances met vijf figuren, die we alles bij elkaar vijftien keer op verschillende plekken in Chengdu opdoken. CaiCai wist goed in te schatten waar we het beste heen konden gaan, en ze legde ook contact met de directeur van een bekend archeologisch museum, waar we een performance konden doen in het drukbezochte park rondom het museumgebouw. Een aantal keren zijn we ook simpelweg met het werk in een taxi gestapt en ergens heengegaan. Meestal konden we gewoon onze gang gaan, pas op de laatste dag werd het een keer dreigend toen een overijverige beveiliger ons wegstuurde. Blijkbaar zijn er wel verschillen per stad: een kunstenaar uit Bejing, een mederesident, zei ons dat wat wij in Chengdu deden in Bejing niet zou kunnen. Sowieso was het zo dat gesprekken over politiek en seks taboe waren, maar dat we wel vaak heel persoonlijke gesprekken hadden.
Tijdens de tien weken die we in China waren maakten we vier performances met vijf figuren
We hebben in juli en augustus ter plekke gewerkt en de meeste andere kunstenaars kwamen later. Het was erg warm – tussen de 35 en 40 graden – en tijdens de performances hebben we flink gezweet. De mensen van de residency en onze assistenten waren geweldig: als er iets nodig was, werd het geregeld. Materialen kopen was wel eens lastig. Wanneer we een paar schroeven nodig hadden, konden we niet even naar een bouwmarkt om die te kopen. Guda keek dan op de Nederlandstalige TEMU website, die grappig genoeg vrijwel identiek was met de Chinese. Holly ging dan bestellen wat we nodig hadden en de volgende dag werd het bezorgd.
Naast het maken van ons werk hebben we een lezing gegeven en drie keer een workshop verzorgd, die iedere keer een groot succes was. Kinderen én volwassenen maakten in twee uur een kostuum van gekleurd vilt en na afloop paradeerden we trots door een winkelcentrum of park. De animo om aan iets mee te doen was altijd groot.
Tijdens onze laatste performance nodigden we mensen uit om hun persoonlijke visie op de toekomst op een sculptuur te schrijven. Binnen tien minuten stonden er honderden lachende en pratende mensen om ons heen en binnen een uur was de sculptuur bedekt met een wirwar van statements en woorden. Als afsluiting was er een festival waarbij niet alleen onze performances op locatie te zien waren, maar waarvoor ook de andere kunstenaars een werk in een park maakten. We raakten bevriend met Jun Homma, een kunstenaar uit Yokohama die een mooi werk maakte met schijnbaar half gezonken roeiboten. Jun stelde ons later voor bij een nieuwe kunstplek in de buurt van Xiamen (China), waar we hopen hem volgende jaar weer terug te zien. W denken met veel plezier terug aan onze tijd in Chengdu, waarin alles op zijn plek viel. We hebben vier werken gemaakt die allemaal een link met China en Chengdu hebben en die we in Europa nooit op die manier en met die materialen gemaakt zouden hebben. Dank aan Caicai, de staf van de A4 residency, aan Holly en Mina en aan Mafalda Nuñez van de Nederlands ambassade voor de financiële en persoonlijke ondersteuning en aan het Gerbrandyfonds voor de bijdrage.
Kijk hier voor registraties van de performances
Dutch 
English