Voor Philine van der Vegte vormt het tekenen van dieren naar waarneming de basis van haar schilderpraktijk. Door langdurig tussen dieren te werken ontstaat een manier van kijken waarin aandacht belangrijker is dan snelheid of controle. In de directe ontmoeting zoekt zij niet alleen naar vorm en beweging, maar ook de essentie van het dier die daarin besloten ligt. In maart en april 2025 werkte Philine van der Vegte een maand als artist-in-residence in Akureyri, IJsland. Tijdens deze periode tekende en schilderde zij husky’s, een ras dat wordt gebruikt als sledehond. Het project sloot aan bij haar interesse in de relatie tussen mens en gedomesticeerde dieren.
Daar gaan we dan. Het is half maart en ik ben onderweg naar María en Gunnar en hun dertig husky’s in het noorden van IJsland. Ze wonen in een gehucht op twintig minuten rijden en overal ligt nog sneeuw. Het eerste stuk van de weg is geasfalteerd en schoon, maar verderop wordt het een glad en steil hobbelpad. Vierwielaandrijving is hier onmisbaar.
Ik ben aangekomen in Akureyri, een stadje van ongeveer 20.000 inwoners aan een grote fjord in de Groenlandzee. Het is omringd door bergen en met een beetje geluk kun je walvissen voorbij zien komen. Er is weinig verkeer en het is stil. Als de zon schijnt is het licht verblindend door alle weerkaatsing. Het winterlandschap is bij na monochroom; wat niet verborgen ligt onder de sneeuw is bruin, grijs of zwart. Alleen de huizen met hun geschilderde golfplaat daken zijn felgekleurd, de lente laat nog op zich wachten.
Het winterlandschap is bij na monochroom; wat niet verborgen ligt onder de sneeuw is bruin, grijs of zwart
Ik verblijf in het gastenverblijf van het Akureyri Art museum samen met een Litouwse filmmaker en zijn vriendin. Het grote, lichte atelier heb ik helemaal voor mezelf, zij hebben het niet nodig. We hebben weinig contact, ze zijn meestal op pad en de taal is een probleem.
Het is even wennen aan een atelier dat helemaal leeg en nieuw is, met gewitte strakke muren en een betonnen vloer. Thuis werk ik in een oude koeienstal, altijd een beetje donker en met overal werk om me heen. Het bevalt me beter dan ik had verwacht. Ik kan me gemakkelijk concentreren en werk lange blokken achter elkaar. De luxe van geen verplichtingen hebben is fantastisch.
Van de uitgeborstelde haren spint Gunnar zachte draden voor breisels
Het leven van María en Gunnar staat volledig in het teken van de honden. Van hobby is het
langzaam een bedrijf geworden, met dagelijkse uitjes met toeristen in de slee, wandelen of knuffelsessies met de honden. Van de uitgeborstelde haren spint Gunnar zachte draden voor breisels.
Ik rijd er om de dag heen om een dagdeel te tekenen. De honden liggen overal in huis verspreid en ze kunnen vrij in- en uitlopen naar de buitenkennels waar ze ook hun behoefte doen. In de woonkamer staat een enorme hoekbank, waar Gunnar ’s ochtends koffie drinkt met de honden op schoot. Ja, die mogen er ook gezellig bij. Ondanks het drie keer per dag zwabberen ruikt het hele huis naar hond. In de buitenkennels is de pislucht penetrant, maar ik wen eraan. Ik heb een krukje mee en maak zoveel mogelijk schetsen om de dieren in mijn vingers te krijgen. Het ontbijt is een indrukwekkend toneelstuk. Voor alle honden wordt het voer individueel afgewogen en alle honden wachten keurig op hun beurt totdat ze naar voren worden geroepen met hun naam. Alleen de kleintjes die nog niet kunnen wachten krijgen het in hun bench.
Ik heb een krukje mee en maak zoveel mogelijk schetsen om de dieren in mijn vingers te krijgen
Aan het einde van de dag probeert María met een rollertje de hondenharen van mijn kleren te krijgen, een lief maar volslagen zinloos gebaar. Na een kwartier prutsen besluit ik om één setje kleren apart te houden om in te tekenen.
Terug in de studio schilder ik de honden met olieverf op papier. Papier geeft me de kans om snel te werken; het houdt iets van de directheid van de schets vast. Ook voor het reizen is het handiger dan een stapel doeken.
De rust van het tekenen zorgt ervoor dat de dieren zich ontspannen
Mensen vragen mij soms waarom ik teken in plaats van te fotograferen. Dat doe ik ook wel voor schilderijen, mijn tekeningen zijn zelden de basis voor een schilderij. Maar tekenen geeft mij de kans om een soort ‘muscle memory’ te kweken voor de hoofdvormen van een dier. Ook dwingt het tot heel goed kijken. Daarnaast zorgt de rust van het tekenen ervoor dat de dieren zich ook ontspannen en gewoon doorgaan met wat ze willen doen, in plaats van op mij te letten. Ik werk klein en maak een boel schetsjes op één blad in fineliner. Buiten zijn de honden actief en worden er allerlei dominantierelletjes uitgevochten door de jongere generatie, binnen liggen ze grotendeels te slapen. Ik probeer het allemaal te tekenen, zowel de beweging als de rust. De tijd die ik heb voor mijn schetsjes is daarmee enorm variabel, want na een paar minuten of zelfs seconden verandert alles weer. Een hond draait zich om, gaat op zijn rug liggen of loopt naar buiten. Ik probeer niet één perfecte tekening te maken maar tientallen korte observaties.
Husky’s zien eruit als wolven, en in deze roedel voel ik die verwantschap enorm. Ze zijn heel gericht op hun eigenaars en werken samen met elkaar. Toch zijn het allemaal individuen. Pas na een paar dagen begin ik dezelfde honden te herkennen aan hun vacht en manier van doen. De één ligt altijd op zijn rug te slapen, een ander houdt voortdurend de boel in de gaten.
Iedereen kent elkaar en de sfeer is informeel en hartelijk
Mijn dagen krijgen al snel een vast ritme: tekenen bij de honden, schilderen in het atelier en ‘s avonds kennismaken met de kunstenaars uit Akureyri. De lokale kunstenaarsvereniging aan de overkant runt de Deiglan Gallery waar ik mijn werk mag presenteren aan het einde van mijn verblijf. Er is van alles gaande hier en er zijn verschillende plekken waar kunst te zien is buiten het museum. Iedereen kent elkaar en de sfeer is informeel en hartelijk. Ik ga naar een opening van de Mjólkurbúðin galerie en word meteen uitgenodigd om in de plaatselijke kunstenaarsbroedplaats te komen werken en feesten. Ze zijn nieuwsgierig en gastvrij. De kunstenaarsgemeenschap is klein en Reykjavik ligt ruim vijf uur rijden verderop, dat schept een band.
Aan het einde van mijn verblijf richt ik een expositie in met de schilderijen en tekeningen in Deiglan Gallery: Vinnuhundar, oftewel Werkhonden. Er verschijnt zelfs een artikeltje in de lokale krant. Veel bezoekers herkennen de honden onmiddellijk en vertellen over hun eigen ervaringen met het ras of met sledehonden in de omgeving. Ook María en Gunnar komen langs. Ze lopen langs de werken en noemen de honden direct bij naam. Tot mijn verrassing kan ik ze inmiddels ook voor een groot deel uit elkaar houden.
Ik merk dat ik minder op kleur let en meer op volume en houding
In maart staat de zon nog laag. Als hij doorbreekt verandert het landschap in een paar minuten volledig. De sneeuw kaatst zoveel licht terug dat ik mij n ogen moet samenknijpen en de schaduwen worden blauw. Op bewolkte dagen verdwijnen juist alle contrasten en lijkt het landschap uit een paar grijstinten te bestaan. Ook in het atelier werkt dat door. Ik merk dat ik minder op kleur let en meer op volume en houding. De schilderij en blijven sober; het gaat me vooral om de aanwezigheid van de honden. Ik neem een grote stapel schetsen en olieverf op papier mee naar huis, sommigen zijn nog een beetje plakkerig ondanks het sneldrogend
medium dat ik heb gebruikt. Pas later merk ik wat het verblijf nog meer heeft opgeleverd. Na een maand volledig ondergedompeld te zijn in één onderwerp, los van mijn vaste omgeving, ben ik aandachtiger gaan tekenen. De husky is voor mij geen generiek onderwerp meer, maar een verzameling individuen, ieder met een eigen houding en gewoontes. Dat inzicht werkt blijvend door in mijn huidige werk.
Dutch 
English