Astrid Moors is beeldend kunstenaar (ABK Maastricht 1986–1991), studeerde wijsbegeerte in Utrecht (1992) en volgde de tweede fase aan St. Joost Breda (1999). Sinds 2000 heeft zij haar atelier in Rotterdam.
Bomen vormen al jaren een aanleiding voor haar werk: vaak schilderijen, soms met projecties of digitale toevoegingen, meestal in combinatie met architectuur als tegenwicht. Een lichte activistische ondertoon sluipt er vanzelf in. Save the trees, hoe meer bomen hoe beter, maak er geen klimbos van. Haar werk draait om ritme, structuur en gelaagdheid, in techniek én betekenis.
Artist in Residence in de voormalige dierentuin van Emmen: ZOOkeeper is dan je titel, een goed gekozen naam. Ik reageerde op een open call met het prikkelende thema ‘de geest moet waaien’. In de zomer mocht ik langs voor een gesprek, op de heetste, bijna langste dag van het jaar.
De dag van de afspraak reden de treinen niet; een dag later moest alles via een omweg. Het bleek exemplarisch voor de winter die zou volgen. Mijn komst begon dus al met de vraag of het goed was als ik wat later kwam. Gelukkig kon een andere kandidaat er eerder zijn.
Ik zou de ZOOkeeper van de winter worden
Op de terugweg in de trein kreeg ik al een telefoontje: ik zou de ZOOkeeper van de winter worden. Geen idee waar ik precies aan zou beginnen, maar ik had wel het plan om meer aandacht te geven aan BlauwBosBad, een installatie die al in twee versies was getoond. Versie drie zou hier ontstaan, in een vreemdsoortige white cube midden in een winters park. Toen ik op gesprek ging was dat park nog heet en vol blad. Ik kon me nauwelijks voorstellen hoe het er in december uit zou zien.
De residency was drie maanden en parttime: drie dagen per week in Emmen, twee nachten in een b&b, want studio ZOOkeeper zelf heeft geen overnachtingsmogelijkheid. Na wat zoeken vond ik een plek op vijf kilometer fietsen. Een goede deal, want mijn budget was beperkt, en ook nog de Van Goghkamer. Ja, hij had hier ook geresideerd, ooit, in het nabije dorp Nieuw-Amsterdam.
In de praktijk bleek de afstand korter dan van mijn huis naar mijn atelier in Rotterdam. Goed te doen dus. Alleen het bordje ‘pas op bij vorst’ bij een stuk fietspad maakte me wat ongerust.
De start van mijn AiR begon meteen met koperdiefstal aan het spoor bij Zwolle, waardoor ik op de eerste dag al een omweg moest maken via Apeldoorn en Deventer. Vele wegen leiden naar Emmen.
Het werd een rustige december. Niet koud. Het park en de studio voelden al snel als een cadeau, een rustpunt in de week. Hoe omschrijf je hoe het was om een park een beetje te ‘ownen’, om ZOOkeeper te zijn tussen meer dan tweehonderd jaar oude eiken? Het voelde bijna heilig.
Het park was al tien jaar geen dierentuin meer. Het nieuwe Wildlands ligt een kilometer verderop. Toch zie je het verleden nog overal. Grote keien, erg Drents. Waterpartijen met eilandjes waar je de apen in gedachten nog in de stellages ziet hangen. En de olifantenrots voor de deur.
Het park was al tien jaar geen dierentuin meer
Mijn werkruimte was een achthoekige ruimte van ongeveer negen bij negen meter, met een plafond op tweeënhalve meter en in het midden een vierkant stuk dat hoger was. Een vreemde ruimte, maar juist daardoor interessant. Uiteindelijk werd die vorm een gegeven dat ik meenam in de installatie.
De studio was een soort cocon, had geen ramen rondom, alleen een deur met glas en hoog in de plafondverhoging smalle ramen waardoor je de eikentakken kon zien. De eerste dagen hoorde ik steeds een soort saxofoonmuziek, sferisch en herhalend, ergens op de achtergrond, bijna sacraal. Ik dacht even dat het van het Tibetaanse museum verderop kwam, maar in de kerstvakantie werd duidelijk: het was de escaperoom. Die bleek onder de achthoekige gebouwtjes van het voormalige reptielenverblijf te zitten, waar mijn studio onderdeel van was.
Januari begon met sneeuw. De eerste week probeerde ik twee keer vanuit Rotterdam naar Emmen te komen. Normaal al bijna vier uur reizen, en die week lukte het gewoon niet. Na twee uur wachten in Gouda zei een NS-medewerker: “Emmen? Nee, ga maar naar huis.” Dan maar in mijn atelier een video opnemen over het AiR-schap.
Elke dag liep ik door ‘mijn park’, vooral heel erg mooi na vijven, als het park al gesloten was
Toen de treinen weer reden, werd het park steeds mooier. Sneeuw rond en op mijn dikke oude eik. Elke dag liep ik door ‘mijn park’, vooral heel erg mooi na vijven, als het park al gesloten was voor bezoekers, dan deed ik nog een rondje. En elke dag koos ik een boom die ik determineerde.
Begin december was ik begonnen met een online cursus boomkennis. Eind december deed ik de toetsen en leverde ik mijn handgeschreven examens in, met getekende bomen. De examinator complimenteerde me: dat zagen ze zelden.
Het certificaat lag bij de eindpresentatie, net als mijn schrift met notities van ‘de bomen van de dag’. Ik leerde dat een den duonaalden heeft en een spar solo, en dat de naalden van een Douglasspar naar sinaasappel ruiken.
De maandagochtenden naar Emmen werden een vast ritme. Drie dagen per week een soort retraite, weg van huis en van de mores van het gewone leven. De deur dicht, de trein in.
Begin december was ik begonnen met een online cursus boomkennis
In Emmen is het rustig. Heerlijk rustig. Overal was het warm, behalve buiten. In de studio goede verwarming, in de b&b een werkplek naast de radiator. Handig toen ik ’s ochtends vroeg wakker werd door een NL-alert code rood voor ijzel. Tot twaalf uur kon ik in de Vincentkamer de tak-video voor BBB3 editen, daarna was de weg alweer fietsbaar.
BlauwBosBad3 (blessed)
En het werk zelf? Ik nam er de tijd voor.
In de eerste week schilderde ik met yoghurt rechte lijnen op de ramen. Op de vloer legde ik in een vierkante vorm tapijt en plakte ik met crepetape wortelstructuren. Die typische vertakkingen van twijgen, een gelijkzijdige drietand. Het tree of life-diagram van Darwin.
De tweede week ging de yoghurt er weer af en maakte ik een andere boomstructuur. De derde week haalde ik de tape weg en zette andere boomstructuren op het raam, in de veronderstelling dat dit een wekelijks ritme zou worden. Maar nee. De derde yoghurtschildering bleef zitten en zat er eind februari nog steeds.
De vierkante middenvorm benadrukte ik met levensgrote papieren boomstructuren. Voor de grote projectie gebruikte ik in eerste instantie de animatie uit eerdere versies van BlauwBosBad, waarin gekandelaberde bomen langzaam voorbijschuiven. Maar in deze ruimte werkte dat niet. Het vroeg om stilstand.
De eik bleek de oplossing. De grillige vormen van takken, het steeds opnieuw splitsen. Het platte papier werd gefrommeld en gedeukt, alsof het bast was.
Boomverhalen
Via Radio Drenthe deed ik een oproep voor boomverhalen. Mensen konden een verhaal sturen over een boom, heel bijzonder of juist heel gewoon. Misschien kon ik ze verwerken in het werk.
Zo werkt het ook vaak met bomen. Zodra er een verhaal bij hoort, kijk je anders
Het mooie van zo’n oproep is dat er een persoonlijke laag ontstaat. Mensen hebben hun eigen boomverhalen en delen die graag. Eén van de inzenders, Bjorn de Leeuw, begon zijn verhaal over een kromme wilg met: “Nederland is prachtig. Er is zoveel te zien. Maar het leukst zijn de plekken waar weinig te zien is. Dan moet je beter kijken. De noordelijke provincies gooien wat dat betreft hoge ogen.”
Zo werkt het ook vaak met bomen. Zodra er een verhaal bij hoort, kijk je anders. En alles waar je aandacht aan geeft, groeit.
Visuele treehugger
Ik heb de eik omarmd in dit werk. Ik noem mezelf ook wel een visuele treehugger.
Tijdens de residency zocht ik software om mijn geprojecteerde animaties verder te ontwikkelen en zette die naar mijn hand. Het verblijf draaide uiteindelijk net zozeer om het proces, het kijken, reizen en langzaam landen op een plek, als om het eindresultaat.
Toch was ik aangenaam verrast door dat resultaat. Ze waren onder de indruk en werden stil wanneer ze BlauwBosBad binnenstapten. Ze bewogen langzamer, lazen de boomverhalen, en bleven soms gewoon even staan of zitten, alsof ze werkelijk in de rust van de ruimte baadden. Door in de projectie te staan, maakten de bezoekers schaduw en werden ze er onderdeel van: de projectie verscheen ook op hun rug en maakte zo een hele mooie extra laag.
Blessed
En de subtitel van BBB3? Blessed.
In de bosbouw betekent blessen dat bomen stippen krijgen. Wit staat voor ecologisch belang, bijvoorbeeld omdat er een specht of vleermuis in zit. Blauw is een toekomstboom, die mag blijven en groot worden. Rood of oranje moet om. Een rood kruis betekent omhakken en laten liggen.
Blessed, op twee manieren.
Bevoorrecht dat ik die winter drie maanden ZOOkeeper mocht zijn.
En blauwe stippen.
Meer van dit soort artikelen lezen?
Neem nu een abonnement en ontvang voor het eerste jaar 25% korting
Daarmee steunt u ons en kunnen wij het vakblad voor beeldend kunstenaars blijven maken. Dankzij onze trouwe abonnees en adverteerders kan BK-informatie acht keer per jaar verschijnen, print en online, vol informatie die de beroepspraktijk van kunstenaars ondersteunt.
Belangrijk voor iedereen werkzaam in de beeldende kunstsector!
Neem nu een abonnement en ontvang voor het eerste jaar 25% korting
Dutch 
English