Vaartmakers

De provincies Groningen en Drenthe hebben de handen ineengeslagen om een snelle doorfietsroute aan te leggen tussen Assen en Groningen: de Groene As. De verbinding is zevenentwintig kilometer lang en loopt langs de vaart, het Noord-Willemskanaal. Er is ook aan kunst gedacht. Na een schetsontwerpronde werd het plan van kunstenaar Marjet Wessels Boer gekozen. Ze bedacht vier borden, twee in Drenthe en twee in Groningen. Esther Didden ging met Marjet Wessels Boer in gesprek. 

De kunstopdracht kwam voort uit de groene ambitie van beide provincies. Fietsen naar werk of school wordt door deze doorfietsroute niet alleen aangemoedigd maar ook mogelijk gemaakt. De afstand Groningen-Assen is een kleine dertig kilometer; een afstand die je op de e-bike in anderhalf uur fietst, op de speed pedelec in ongeveer een uur. Dat is sneller dan met de auto in de ochtendspits. De Groene As heeft meer voordelen, als fietser heb je op de meeste kruisingen voorrang, er staan weinig verkeerslichten en – zo wordt er beloofd – er wordt gestrooid zodra het glad wordt. Bovendien is de route met een breedte van vier meter riant te noemen. En dan onderweg ook nog kunst tegenkomen. Het klinkt behoorlijk ideaal. 

De kunstopdracht bracht Wessels Boer terug naar haar eigen jeugd. Als middelbare scholier fietste ze elke dag van Beilen naar Hoogeveen. Best een heel eind fietsen. In een groepje reed ze naar school en weer naar huis. Ze herinnert zich dat het een saai stuk was, dat er onderweg geen markeringen waren maar dat ze die zelf bedachten. “De zelfbedachte markeringspunten deden dienst als wisselpunt,” vertelt ze. “De voorste fietsers die de meeste wind vingen, mochten daar naar de staart van de fietsgroep om uit te blazen.” Met name tijdens de rustigere stukken van de route ging ze op in haar gedachten. Het fietsen ging automatisch en inzichten en ideeën waaiden rond in haar hoofd. “Reizen van A naar B is ook reizen in je hoofd,” zegt ze daarover. Met deze jeugdherinneringen in gedachten, ging ze aan de slag voor een ontwerp. 

Reizen van A naar B is ook reizen in je hoofd

Behalve dat de kunstwerken langs een doorfietsroute moesten komen, waren er nog meer vereisten. Het kunstwerk moest uit vier delen bestaan, de opdrachtgevers hadden zelf vier locaties gekozen als zijnde meest geschikt voor een kunstwerk. Te weten De Lonerbult (Assen), de Onlandweg (Tynaarlo), de laad- en loskade Meenrueg (Haren) en op het traject van Ketwich Verschuurlaan – Haren P+R. De locaties zij n helaas niet mooi langs de route verspreid en als plek voor een kunstwerk zijn ze ook niet allemaal even sterk. Dat is jammer maar beide provincies betalen evenveel mee aan het kunstwerk en dat betekent dat elke provincie twee kunstwerken krijgt. In Drenthe liggen de meeste kilometers van het fietspad, daar staan de twee werken mooi ruim uit elkaar en in Groningen staan de werken dicht op elkaar. Zo werkt dat. Wessels Boer is er nuchter over maar vindt het wel jammer dat ze de locaties voor de borden niet zelf mocht kiezen. 

Ze bedacht vier borden die in de verte doen denken aan grote verkeersborden, maar toch anders zijn. “Ze zijn dynamisch. Terwijl de fi etsers door het landschap bewegen, ontstaat niet alleen een kleurenspel en optische illusie, maar vormen de kunstwerken en het landschap ook steeds nieuwe beelden.” Wie goed kijkt tijdens het fietsen, ontdekt aan de voor- en achterkant van de kunstwerken een ander kleurpalet. Door de stapeling van kleuren verandert de visuele ervaring al naargelang de richting waarin je fietst. Volgens Wessels Boer benadrukt de optische verandering dat iedere fietstocht een heel eigen karakter heeft. Borden geven normaal gesproken een duidelijk richting aan. Op je heen- of terugeis overdenk je vaak je dag. Daar gaan deze borden over; het renderen van je dag, dat je het van verschillende kanten bekijkt en er verschillende richtingen zijn. Hoewel het gehele fietspad nog niet is aangelegd, wordt het deel dat er al wel ligt, goed gebruikt. De Groene As voorziet in een behoefte. En al die duizenden fietsers die dagelijks (een deel van) de route afleggen, zien de Vaartmakers. 

Door de stapeling van kleuren verandert de visuele ervaring al naargelang de richting waarin je fietst.

De kunstwerken zijn vijf meter hoog en daarmee hufterproof. In de oorspronkelijk opdracht stond dat de kunstwerken iets over de omgeving moesten vertellen, dat heeft Wessels Boer nu juist niet gedaan. Na een werkdag zit je niet te wachten op een historisch verhaal, was haar argument. Ze gaat niet helemaal voorbij aan de specifi caties van de locaties, de kleuren van de directe omgeving komen terug in het werk en daardoor is elk werk anders. Hoe kleuren mengen van een afstand, dat is iets wat haar fascineert. Emilie Coopmans, columnist bij Haren de krant heeft dat in ieder geval begrepen, zij schreef: “Toen viel mijn oog op het grootste bord. Een blauwe op twee palen. Zo één had ik nog nooit gezien. Toen ik dichterbij kwam veranderde bovendien de kleur, van blauw naar groen, geel en rood. Heel mooi, het was net de Kameleon.”