De nieuwe universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UvA) op het terrein van het voormalig ziekenhuis Het Binnengasthuis is op 1 september jongstleden geopend. Het is een bijzondere plek geworden, de universiteit heeft drie bouwdelen – de Tweede Chirurgische Kliniek, het Zusterhuis en een nieuwbouwdeel – in hartje centrum met elkaar verbonden middels een gigantische overkapping van glas en staal. Hier kunnen ruim 1100 studenten tegelijk studeren. Al met al een ambitieus project en daar hoorde ook een kunstopdracht bij. Esther Didden ging in gesprek met kunstenaar Lynne Leegte.
Het gesprek met Lynne Leegte vindt enkele weken voor de opening plaats. Na vele jaren renoveren en bouwen wordt er alleen nog gewerkt aan de laatste details voordat de bibliotheek in gebruik kan worden genomen. De buitengevel aan de kant van de Nieuwe Doelenstraat en de Binnengasthuisstraat is in ieder geval al heel fraai: 3D geprinte letters vormen in vierentwintig talen de zin ‘Lees maar, er staat niet wat er staat’, van dichter en toneelschrijver Martinus Nijhoff.
Eind 2019 vernam Leegte dat de vertrekkend directeur van de universiteitsbibliotheek Maria Heijne als afscheidscadeau een kunstwerk voor de nieuwe universiteitsbibliotheek wilde. Heijne had ook aangegeven dat Leegte dit kunstwerk moest maken. Ze had namelijk vele jaren eerder (in 2013) in de Artis Bibliotheek de installatie The library van Leegte gezien die veel indruk op haar had gemaakt. Wie deze bibliotheek binnenstapt, treedt het jaar 1868 binnen. Hoge houten kasten, zware tafels, vitrines en een open verdieping met balustrade, vormen het decor voor onder andere de werken van Linnaeus en brieven van Charles Darwin. Een ideale omgeving voor het serene werk van Leegte. In haar werk legt ze regelmatig een verband met het verleden, oude meesters en ambachtelijkheid. Haar installatie in deze bibliotheek was subtiel en bestond uit enkele versteende boeken. Het werk viel niet enorm op, totdat de oplettende kijker doorhad dat er enkele witte boekbanden tussen de rijen boeken stonden. Elders lag op een tafel een wit boek opengeslagen. Deze boeken van albast zagen er bedrieglijk echt uit, vaak inclusief een uitstekend kaartje dat aangaf dat het boek gerestaureerd moet worden. Heijne had dit werk van Leegte gezien en was het niet meer vergeten.
Leegte werd uitgenodigd om een bezoek te brengen aan de universiteitsbibliotheek in wording. Beschermd met een helm bezocht ze de bouwplaats en het trappenhuis want daar wilde de universiteit graag een kunstwerk van haar hand. Er waren ook andere locaties mogelijk, maar ze was het er eigenlijk wel mee eens dat deze locatie een hele geschikte plek kon zijn. Het daglicht valt er prachtig naar binnen.
In haar werk legt ze regelmatig een verband met het verleden, oude meesters en ambachtelijkheid
Het beschikbare kunstbudget moest echter opgehoogd worden wilde ze iets significants kunnen maken. Omdat een universiteit geen rechtspersoon is, is het aanvragen van subsidies niet eenvoudig. Uiteindelijk heeft het Universiteitsfonds een aanvraag ‘Kunst Opdracht’ bij het Mondriaan Fonds ingediend en deze werd gehonoreerd. Leegte bedacht een kunstwerk bestaande uit zevenenvijftig boeken van albast verspreid door het trappenhuis. Elke verdieping kreeg zijn eigen set boeken. Het begint bescheiden met zeven boeken, dan de trap op, en daar is dan een compositie van zestien boeken en tot slot, op de bovenste verdieping, een ‘explosie’ van boeken. De steensoort albast is in Leegtes sculpturen een veelvoorkomend materiaal. De steen heeft een bepaalde mate van transparantie, met name als er zonlicht op valt zoals in het trappenhuis, waardoor het werk zowel een sensitief als robuust karakter krijgt. De boeken zijn chemisch verankerd in de muur.
De meeste van de zevenenvijftig boeken hebben een ‘oude look’, alsof ze van leer zijn met dikke horizontale banden over de rug. Leegte vertelt dat ze grote affiniteit met historische boeken heeft omdat ze ambachtelijk gemaakt zijn. Boeken staan symbool voor kennis en contemplatie. De albasten boeken maakt Leegte met eenzelfde ambachtelijkheid als de boekbinders van weleer. Het is een secuur en intensief werk om te komen tot de fragiliteit en sereniteit die haar werk zo kenmerkt.
Leegte vertelt dat ze grote affiniteit met historische boeken heeft omdat ze ambachtelijk gemaakt zijn
Het gehele renovatie- en bouwproces van de universiteitsbibliotheek liep flinke vertraging op en dat kwam Leegte eigenlijk wel goed uit, vertelt ze. Het maken van de boeken mag op geen enkele manier routineus worden. Nu kon ze verspreid over langere tijd de boeken maken, waardoor ze elke keer weer opnieuw aan een sculptuur begon en er de tijd voor kon nemen. Ruim voor de opening zijn haar boeken in het trappenhuis bevestigd. De hoogte van de boeken is zorgvuldig bepaald, een lange student kan er met een gestrekte arm net niet bij. De kasten in de lange gangen worden in deze fase met boeken gevuld. Wandelen door een gebouw dat zich voorbereidt op duizenden studenten en waar het nog relatief stil is, is een voorrecht. Hier straks studeren is dat zeker ook.
Dutch 
English